terug

Actueel

  • Terug uit Buenos Aires: unieke glazenkoeler als langdurig bruikleen in het Gemeentemuseum Den Haag

    Terug uit Buenos Aires: unieke glazenkoeler als langdurig bruikleen in het Gemeentemuseum Den Haag

    Ronduit spectaculair vanwege vorm, afmetingen en decor is een diepe kom van Delfts aardewerk met een diameter van maar liefst 49, 5 cm. Niet slechts het reusachtige formaat springt in het oog ook de met uitsparingen gemaakte bovenrand is uitzonderlijk. In de inkepingen van deze zogenoemde glazenkoeler werd de voet van een aantal glazen gelegd, zodanig dat het kelkgedeelte in de met ijswater gevulde kom hing.

    Dit type voorwerp is omstreeks 1680 in Engeland ontstaan en verscheen in zowel zilver als English Delftware op de markt. Daar spreekt men van de ‘Monteith bowl’. Vermoedelijk via Holland vond de glazenkoeler zijn weg naar het continent, waarvan ook in zilver uitgevoerde exemplaren bekend zijn. Deze van origine Europese voorwerpen werden naderhand in het Oosters porselein nauwkeurig nagebootst en kwamen op hun beurt als Chine de Commande terug op de Europese markt.

    De glazenkoeler draagt het merk van eigenaar Lambertus van Eenhoorn die van 1691 tot 1724 de scepter zwaaide over bakkerij De Metaale Pot. Toen zijn voorganger Lambertus Cleffius eigenaar was behoorden dergelijke kommen ook al tot het productassortiment. Dat is te lezen in de boedelinventaris van de Metaale Pot waarin sprake is van koelbakken met holletjes. Bovendien wordt melding gemaakt van in meerdere maten leverbare glazenkoelers. Zo bezit het Gemeentemuseum Den Haag een fraai voorbeeld van een exemplaar met een diameter van ruim 34 cm.(object nr. 0810498). Weer een ander exemplaar met een doorsnede van 25 cm is eigendom van Museum Amstelkring, ons’ Lieve Heer op Solder in Amsterdam.
    Lunsingh Scheurleer 1975, p. 46
    De hierboven genoemde grootste kom maakt deel uit van de collectie van het ICN (Instituut Collectie Nederland) en is sinds 2008 in langdurig bruikleen gegeven aan het Gemeentemuseum Den Haag. Dit topstuk verfraaide gedurende ruim twintig jaar de Nederlandse ambassade in Buenos Aires. Onlangs kwam de glazenkoeler ongeschonden en wel terug naar het land van herkomst, een prachtig voorbeeld van het superieure vakmanschap van de Delftse producenten.  

    Marion van Aken-Fehmers

    Tekening: Lunsingh Scheurleer 1975, p. 46.