Petit feu of verf?

22

Ik vermoed dat er verf bovenop het glazuur zit.

Vraag

Ik heb in december 2025 al eens over deze vazen ​​geschreven, maar bij nader onderzoek zie ik dat er naast het kobaltblauw ook groen/blauwgroen aanwezig is. Op sommige plekken lijkt het groen zich onder of in het glazuur te bevinden, terwijl er een grijze laag bovenop het glazuur ligt die plaatselijk afbladdert. Elders zijn slechts zeer vage sporen van bloemen en bladeren zichtbaar, bijvoorbeeld aan weerszijden van de kop van de pauw.

Denkt u dat het groen deel uitmaakt van de originele decoratie? En zou de grijze laag een latere overschildering of restauratie kunnen zijn? Er zijn mogelijk ook sporen van goud, maar ik weet niet of dit originele verguldsel is of een latere toevoeging – of misschien helemaal geen goud. Het lijkt me mogelijk dat er meerdere oude restauraties of retouches aanwezig zijn. Wat denkt u? Moet ik de grijze lagen voorzichtig verwijderen?

Afmetingen
41 cm lang
Collectie
publiekscollectie

Reacties 22

Gezien de abrupte stops  en mankerende stukjes lijkt het mij hier om een “koude schildering” te gaan. Dus deze is vermoedelijk makkelijk met een kleine scalpel weg te krabben. Je hoeft maar een plekje van 1  mm weg te halen op een discrete plek om het zeker te weten. Een koude schildering werd denk ik gedaan met olieverf en is soms nog te zien op Delfts witte paarden en koeien en soms ook op andere vormfiguren uit de achtiende eeuw.

Johannes Pennis maakte overigens wel eens vazen in het grootvuur met blauw en groen, maar deze zijn redelijk zeldzaam en heel gewild.

Bedankt voor de reacties. Volgens jullie is deze overschildering origineel, of van later? Ik vind het een beetje lelijk.

Als antwoord op door mendoman

Onder de grijze koude schildering zit duidelijk groen glazuur. De nerven van de bladeren lijken op de grijze laag geschilderd en niet op het groene glazuur eronder.

Als antwoord op door mendoman

Als er ook groen glazuur onder zit (en dat lijkt aan de hand van de nieuwe foto's het geval) dan is het zeker de moeite om het overschilderde groen weg te halen.

De vraag is natuurlijk:
Waarom is er nieuw groen aangebracht over het onderglazuur oude groen?
Het antwoord is vaak dat er een restauratie was en om dat te verdoezelen worden er andere gebieden ook overschilderd om alles weer gelijk van kleur te maken.

Dat heel grote gebied in het midden ziet er wat verdacht uit, maar ik kan mis zijn. 
Ik zie ook hier en daar kleine scheurtjes in het glazuur, die ook duiden op een avontuurlijk verleden van deze vaas.

De beste en veiligste manier om het groen weg te halen is met een hobby scalpel met verwisselbare bladen. Een set kost meestal rond de 9 euro bij een online hobby winkel. Het mes moet binnen een hoek van ongeveer 10 graden gebruikt worden. Dan is er geen enkele schade aan het glazuur. Uiteraard met hele kleine stukjes tegelijk van 1 of 2 millimeter lang. 

700 / 5,000

Ik sprak met een vriendin die professioneel materiaalrestaurator is in Engeland, en zij raadde een milde conserveringsverfverwijderaar aan, genaamd Safest Strip. Ik heb er maar één vaas mee behandeld en die ziet er veel beter uit dan op de foto's. De strepen aan de onderkant en op de rand van het deksel zijn geel. Nadat ik de laag vuil van de koude verf had verwijderd, paste het mooi bij het lichtblauwe Delftsblauwe glazuur. Ik denk dus dat Jeroen gelijk had en dat iemand ze allemaal blauw-wit wilde maken en de andere kleuren wilde verwijderen. Het is duidelijk dat er ook andere kleuren waren, maar daar is nauwelijks iets van over. Verandert deze nieuwe informatie iets aan wat we al weten over deze vazen? Misschien een maker of fabriek700 / 5,000 Ik sprak met een vriendin die professioneel materiaalrestaurator is in Engeland, en zij raadde een milde conserveringsverfverwijderaar aan, genaamd Safest Strip. Ik heb er maar één vaas mee behandeld en die ziet er veel beter uit dan op de foto's. De strepen aan de onderkant en op de rand van het deksel zijn geel. Nadat ik de laag vuil van de koude verf had verwijderd, paste het mooi bij het lichtblauwe Delftsblauwe glazuur. Ik denk dus dat Jeroen gelijk had en dat iemand ze allemaal blauw-wit wilde maken en de andere kleuren wilde verwijderen. Het is duidelijk dat er ook andere kleuren waren, maar daar is nauwelijks iets van over. Verandert deze nieuwe informatie iets aan wat we al weten over deze vazen? Misschien een fabriek of maker? Zijn ze nog steeds ongeveer uit 1760?? Zijn ze nog steeds ongeveer uit 1760?

Ik moet er ook nog bij zeggen dat de overgebleven kleuren niet reageren op de verfverwijderaar. Misschien een ander soort glazuur?

Wow, dat is mooi geworden! Super. Ik denk dat beide kleuren groen origineel zijn. Ik zie er wel hier en daar wat blauw onder. Misschien is het groen petit feu aangebracht. Verschillende kleuren groen zijn niet ongebruikelijk. Ik heb een stuk van Halder van de Grieksche A met deze zelfde 2 tinten groen.

Het kan natuurlijk zijn dat het groen pas veel later is aangebracht en daarna petit feu gebakken.

Sommige stukken uit de 18de eeuw zijn soms in de 19de eeuw overschilderd en gebakken om dan verkocht te worden als Delfts zwart. 

Ik kan me een koe herinneren die eenzelfde behandeling kreeg.

Ik denk alleszins dat deze vaas een onderdeel is van een kaststel van rond 1740. Ik zie geen rococo invloeden.

Als ik moest GOKKEN zou ik zeggen dat het van Van Duijn ofwel Johannes Pennis is.

Maar, c. 1740 is een beetje te vroeg voor van Duijn, toch?

Als antwoord op door mendoman

Een foto met de rood "streepjes."Op de tweede vaas vond ik iets vreemds: op enkele plaatsen lijkt een roodbruine kleur langs de vaas naar beneden te zijn gelopen. Op het witte glazuur is die bijna niet zichtbaar, maar waar ze de gele rand kruist wordt ze plots heel duidelijk. Ook deze roodbruine kleur reageert niet op de stripper. Zou dit iets kunnen zijn dat tijdens het petit-feu bakken is gebeurd? 

Als antwoord op door mendoman

Ai bevestigd dat dit een roest reactie is van ijzer pigment met lood pigment. Dit kan dus ook gewoon veel later gebeurd zijn als tijdens het bakproces, maar dus ook tijdens het bakproces zelf.

 

Dit is wat Gemini er over te zeggen heeft:

Chemische Pigmentmenging vs. Oppervlaktevervuiling

Het bruine/roestachtige effect dat je langs de gele randband ziet, wordt veroorzaakt door een combinatie van pigmentchemie tijdens het bakproces en omgevingsfactoren van daarna:

Pigmentmengstelsel in de oven (Grand Feu / Moffeloven): In 18e-eeuws Delfts aardewerk werd geel voornamelijk gemaakt van Napels geel (loodantimonaat, Pb_2Sb_2O_7 of loodtingeel), terwijl rode of roodbruine pigmenten sterk afhankelijk waren van ijzeroxide (Fe_2O_3). Wanneer ijzerrood glazuur of verf vlak nabij of over een antimoon/lood-geel glazuur wordt aangebracht, smelten de ijzer- en loodantimonaatmatrices door de hoge temperatuur samen. Wanneer ijzeroxide oplost in een gesmolten loodantimonaat-glazuurmatrix, verschuift het heldere geel naar een vuile bruinoranje of roodbruine tint.

Roesten van ijzerpigmenten: Omdat 18e-eeuwse rode en bruine verven ongezuiverde ijzeroxiden bevatten (natuurlijke aardepigmenten zoals rode oker of gebrande omber), kunnen hoge concentraties ijzer het gebakken glazuur een letterlijk roestachtig uiterlijk geven.

Oude Restauratie of Verkleuring: De foto toont duidelijke glazuurschade, schilfers en blootgelegd aardewerk langs de voet/rand. Onbedekt, poreus keramiek absorbeert over de eeuwen heen gemakkelijk vocht, oliën en vuil, wat leidt tot donkerbruine vlekken langs de glazuurranden. Als het stuk ooit een oude restauratie heeft ondergaan, kunnen gedegradeerde lijmresten of op ijzer gebaseerde vulmiddelen eveneens oxideren tot een roestbruine vlek.

Belangrijkste Visuele Kenmerken

IJzermigratie: Gebakken ijzeroxide loopt uit in aangrenzende loodtinglazuurlagen, wat modderige bruine gradiënten veroorzaakt.

Vlekken in de Scherf: Scherven zonder glazuur nemen vervuiling uit de omgeving op, wat roestkleurige kringen rondom de glazuurbreuken vormt.